Brussel, 26 februari 2026 - De Europese Commissie heeft deze namiddag haar antwoord meegedeeld met betrekking tot het Europees burgerinitiatief (ECI) "My Voice, My Choice : For Safe and Accessible Abortion". In plaats van een nieuw financieel instrument voor te stellen - waarvoor een wetgevingsprocedure nodig zou zijn geweest waarbij de lidstaten in de Raad volledig betrokken zouden zijn geweest - stelt de Commissie dat een vergelijkbare doelstelling kan worden nagestreefd door gebruik te maken van bestaande fondsen, met name het ESF+, binnen de grenzen van de Verdragen.
De Commissie stelt dus geen duidelijk wetgevingsinstrument voor, maar omzeilt de Europese wetgever en dus de lidstaten via administratieve weg.
Bureaucratie omzeilt de wetgever... en dus de lidstaten
Een nieuw, expliciet daarvoor bestemd instrument zou een wetgevingsvoorstel hebben vereist, een publiek debat in volle openbaarheid, en vervolgens een stemming volgens de toepasselijke procedure, met een doorslaggevende rol voor de Raad, dat wil zeggen de regeringen van de lidstaten. Door daarentegen te verwijzen naar bestaande fondsen en naar de mogelijkheid om die te mobiliseren, verplaatst de Commissie het vraagstuk van het democratische terrein naar dat van administratieve interpretatie en budgettaire programmering.
Deze keuze is niet neutraal. Het Europees Burgerinitiatief (EBI) heeft zo niet gediend om een wetgevingsproces te openen, maar om een administratieve bevestiging te verkrijgen dat een fonds dat bedoeld is voor sociale doelstellingen ook kan gebruikt worden voor het naar voren geschoven doel. De kwestie wordt daardoor niet langer onderworpen aan de normale toets van een duidelijke tekst die wordt besproken en goedgekeurd, maar wordt omzeild door de Europese Commissie die tracht de door de lidstaten goedgekeurde fondsen administratief foutief te alloceren, met enkel een algemeen politiek toezicht dat diffuser en vooral te laat komt.
Men vermijdt de normale weg waarlangs het voorstel wellicht dreigde te stranden, door verkeerdelijk voor de administratieve weg te kiezen: de bureaucratie vervangt de democratie.
Methodologische incoherentie, ernstig precedent
Het ESF+ wordt voorgesteld als een weg om, minstens gedeeltelijk, het door de ICE nagestreefde doel te bereiken. Die voorstelling roept een coherentiebezwaar op. Als financiering via het ESF+ werkelijk evident, conform, stabiel en onbetwistbaar was, dan zou de enorme inspanning van een ICE — handtekeningen verzamelen, Europese mobilisatie, campagne en mediadruk — volledig disproportioneel en totaal overbodig zijn geweest. Dan volstond een technische verduidelijking: een formeel verzoek om bevestiging dat uitgaven van dit type binnen het kader van de bestaande programma’s gefinancierd kunnen worden.
Het EBI was echter dus geen louter burgerinitiatief: ze heeft gefunctioneerd als een hefboom om een verkeerde politieke interpretatie van een begrotingsinstrument af te dwingen, in plaats van de normale weg van een wetsvoorstel te volgen. Het precedent is verontrustend: wanneer een onderwerp te conflictueus is om duidelijk via de wetgever te passeren, wordt de verleiding groot om via de achterdeur van begrotingslijnen en administratieve “richtsnoeren” toch hetzelfde doel na te streven.
Commissie gegijzeld door de abortuslobby
Dit antwoord wekt de indruk van een Commissie die onder constante druk staat van de pro-abortuslobby: niet in staat om een duidelijk “nee” te zeggen, staat zij een opening toe via een sociaal fonds. Dat is een precedent dat morgen zal worden gebruikt om, in naam van “solidariteit”, “meer” te eisen.
Dit raakt aan de integriteit van het Europese rechtsstelsel. Een duurzame Unie wordt niet gebouwd op het idee dat de administratie, onder voortdurende druk van lobby’s, technische constructies kan laten primeren op politiek gedragen beslissingen. Het Europees recht is geen instrument om via een omweg te verkrijgen wat in de democratische beraadslaging niet gehaald wordt.
Als de Commissie erin slaagt om een belangrijke ethische oriëntatie op te leggen via budgettaire herkwalificatie en interpretatie, dan neigt de bureaucratie ertoe om de democratie te vervangen. Deze verschuiving voedt het wantrouwen, vergroot de polarisatie en verzwakt de legitimiteit van de instellingen.
België staat voor een keuze
Zal België aanvaarden om mee te stappen in een logica waarbij door haar meegefinancierde programma’s kunnen worden gericht op een politiek explosief doel, moreel onverenigbaar voor een belangrijk deel van de bevolking, en waardoor haar burgers haar eigen wetgeving zouden kunnen omzeilen?
Het komt erop aan te weten of overheden middelen die bestemd zijn voor sociale cohesie zullen gebruiken om een strategie te ondersteunen die nationale keuzes omzeilt.
Waakzaamheid en rechtsmiddelen
CLARA Life zal de verdere uitvoering van de beslissing van de Commissie op de voet volgen, met name elke poging om die om te zetten in concrete maatregelen binnen de door ESF+ gefinancierde programma’s. CLARA Life behoudt zich het recht voor om de geldigheid van elk mechanisme dat strijdig is met de Verdragen en met de beginselen van de Europese bevoegdheden via de geëigende juridische kanalen aan te vechten, zeker indien België aan een dergelijk mechanisme zou deelnemen.
Bij een belangrijke ethische kwestie kan de Unie niet beweren de democratie te versterken terwijl zij tegelijk de mechanismen verzwakt die haar waarborgen. Als het nagestreefde doel politiek wordt gedragen, moet het worden vertaald in een duidelijke tekst, onderworpen aan het publieke debat, en beslist via de gewone wetgevingsprocedure, met volledige betrokkenheid van de lidstaten. Als dat niet gebeurt, dan maakt de EU van de administratieve omweg de norm, en wordt politieke verantwoordelijkheid ongrijpbaar. Het is precies die ontsporing — institutioneel nog vóór zij moreel is — die moet worden afgewezen.